Gemeenteraadsverkiezingen

De volgende informatie is afkomstig van de website van ProDemos. Voor meer informatie over stemmen, het kiesrecht en onze democratie in het algemeen verwijzen we graag naar hun website: Verkiezingen, kiesrecht en verkiezingsstrijd - ProDemos

Non-Dutch residents of Maastricht can find more information in English via the following link: Voting rights for non-Dutch nationals - ProDemos

Iedereen met de Nederlandse nationaliteit die achttien jaar of ouder is en in Nederland woont, kan stemmen bij verkiezingen voor de gemeenteraad. 

Het recht om te stemmen noemen we actief kiesrecht. Het recht om gekozen te worden noemen we passief kiesrecht. In Nederland vallen het actief en het passief kiesrecht samen. Er gelden dezelfde eisen. Dat betekent dat iedereen die mag kiezen in principe ook gekozen mag worden. Buitenlanders die vijf jaar legaal in Nederland wonen mogen dus ook in de gemeenteraad worden gekozen. En burgers van de EU kunnen zich ook kandidaat stellen bij verkiezingen voor de gemeenteraad en het Europees Parlement. Hoe verkiezingen in hun werk gaan, is geregeld in de Kieswet.

Het stemmen

In Nederland bestaat geen opkomstplicht. Je hoeft dus niet per se te stemmen. Voor de verkiezingen krijgt iedereen die mag stemmen een stempas toegestuurd. Kiezers kunnen zelf bepalen in welk stembureau in hun gemeente ze hun stem uitbrengen. Iedere kiezer moet wel een legitimatiebewijs laten zien: een paspoort, identiteitskaart of rijbewijs. Dit legitimatiebewijs mag niet langer dan 5 jaar verlopen zijn.

Voorkeurstem

Op het stembiljet staan de namen van de deelnemende partijen en daaronder de namen van de kandidaten van die partijen. De kiezer brengt zijn stem uit door een vakje rood te maken voor zijn kandidaat naar keuze. Dat hoeft niet de eerste naam op de kandidatenlijst te zijn. Als de kiezer stemt op iemand die lager op de lijst staat, dan is dat een voorkeurstem. Veel mensen brengen een voorkeurstem uit, bijvoorbeeld omdat de kandidaat in een bepaalde regio bekend is, of omdat zij opvalt door een uitgesproken standpunt over bepaalde onderwerpen. Er worden ook vaak voorkeurstemmen uitgebracht op vrouwen of migranten.

Blanco stemmen

Blanco stemmen kan ook, je vult dan niets in maar stopt het biljet wel in de stembus. In dat geval telt de stem wel mee voor het bepalen van de opkomst. Sommige kiezers stemmen blanco uit protest of omdat ze niet weten op welke kandidaat van welke partij ze moeten stemmen.

Stembureau

In Nederland vinden verkiezingen gewoonlijk op een woensdag plaats. De stembureaus zijn meestal open van half acht ‘s morgens tot negen uur ‘s avonds. Ze zijn gevestigd in openbare gebouwen, zoals scholen, buurtcentra of sporthallen. 

Alle praktische informatie over het stemmen voor de gemeenteraadsverkiezingen vindt u via onderstaande knop.

Wanneer je stemt, geef je niet alleen jouw mening, maar ook jouw waarden en overtuigingen een plek in de maatschappij. Je laat weten wat voor jou belangrijk is en welke veranderingen je graag zou zien. Hieronder vind je enkele redenen waarom jouw stem zo krachtig is:

• Invloed op de toekomst: Stemmen bepaalt wie de besluiten neemt over belangrijke zaken, zoals onderwijs, zorg en milieu. Jouw stem kan de toekomst van je kinderen en kleinkinderen beïnvloeden.
• Een gevoel van betrokkenheid: Wanneer je stemt, voel je je meer verbonden met de wereld om je heen. Je spreekt jezelf uit en neemt deel aan de democratie.
• Jouw stem telt: Elke stem is belangrijk. Soms lijken verkiezingen op het eerste gezicht misschien beslist, maar elke stem kan het verschil maken.
• Verantwoordelijkheid: Stemmen is een recht, maar ook een verantwoordelijkheid. Het is onze plicht om actief bij te dragen aan de samenleving waarin we leven.

Waarom stemmen voor de gemeenteraadsverkiezingen extra belangrijk is

Veel mensen denken dat gemeenteraadsverkiezingen hetzelfde zijn als landelijke verkiezingen. Dat klopt niet. Gemeenten hebben veel invloed op ons dagelijks leven. Ze beslissen bijvoorbeeld:

• Waar nieuwe huizen komen.
• Wanneer het vuilnis wordt opgehaald.
• Waar scholen gebouwd worden.

Deze keuzes merk je direct in jouw buurt. De Tweede Kamer gaat over landelijke regels, maar de gemeente bepaalt hoe die regels bij jou in de straat werken.

Gemeenten hebben veel taken

Sinds 2015 hebben gemeenten extra verantwoordelijkheden gekregen, zoals:

• Jeugdzorg.
• Werk en inkomen.
• Omgevingsvergunningen.

Dat betekent dat gemeenten meer doen voor inwoners. Ze staan dichter bij de burger dan het Rijk.

Waarom jouw stem telt

Gemeenten moeten vaak creatief omgaan met hun budget. Toch willen ze goede zorg en voorzieningen bieden. Als jij stemt, help je mee bepalen wie deze keuzes maakt. Jouw stem heeft dus direct invloed op jouw leefomgeving.