Hoe werkt de raad?

De gemeenteraad is het belangrijkste bestuur van de gemeente. U kiest de raadsleden bij de verkiezingen. De raad bepaalt de koers van de gemeente, controleert het college en vertegenwoordigt alle inwoners.

 

Wilt u eerst kort zien wat een raadslid doet? Bekijk dan onderstaande video.

De hoofdtaken van de raad

  1. Inwoners vertegenwoordigen
    Raadsleden laten uw stem horen. Ze nemen besluiten in het algemeen belang. Dat is soms lastig, want meningen verschillen. De raad weegt belangen en maakt keuzes.
  2. De koers bepalen (kaderstellen)
    De raad beslist wat belangrijk is voor de gemeente en hoeveel geld daarvoor nodig is. Bijvoorbeeld: zorg, wonen, verkeer, sport of duurzaamheid.
  3. Controleren
    De raad kijkt of het college van burgemeester en wethouders besluiten goed uitvoert, of het geld goed wordt besteed en of afspraken worden nagekomen

Vergaderen en besluiten

Normaal zijn er drie raadsavonden per maand (meestal op dinsdag). Een keer per maand is er een raadsvergadering waarin besluiten worden genomen.

Domeinvergadering – voorbereiding

De raad werkt met vier domeinen (thema’s):

  • Fysiek – o.a. verkeer, milieu, wonen, ruimtelijke ordening
  • Sociaal – o.a. zorg, onderwijs
  • Economie & Cultuur – o.a. werk, sport, cultuur, vrije tijd
  • Algemene Zaken – o.a. veiligheid, bestuur, financiën

Wat gebeurt hier?

  • Plannen en voorstellen worden besproken met wethouders en ambtenaren.
  • Er wordt advies gegeven aan de raad.
  • Er wordt bepaald of een onderwerp besluitrijp is of later terugkomt.

Wie doen mee?

Elke partij wijst vaste leden aan (dat kunnen ook burgerleden zijn). Per onderwerp spreekt één lid per partij. De domeinvoorzitter leidt de vergadering; de domeingriffier ondersteunt en maakt verslag. Soms krijgt een voorstel het stempel hamerstuk: er is geen debat meer nodig en de raad kan het in de raadsvergadering direct vaststellen.

Raadsvergadering – besluiten nemen

De raadsvergadering is officieel en openbaar. De burgemeester is voorzitter.
De raad stemt over voorstellen, moties en amendementen. Aan het einde van de maand is er meestal een vaste raadsvergadering.

Geheimhouding

Soms is informatie niet openbaar (bijv. privacy, lopende onderhandelingen, veiligheid, bedrijfsgevoelige gegevens). Geheimhouding geldt pas als de raad ermee instemt en zolang als nodig. Overtreden van geheimhouding mag niet.

    • De raad: maakt plannen/regels, bepaalt de koers en controleert.
    • Het college (burgemeester en wethouders): voert uit en regelt dagelijkse zaken.

    Over het college:

    • De burgemeester is benoemd door de regering en is voorzitter van het college.
    • Wethouders worden gekozen door de raad en hebben eigen portefeuilles (bijv. verkeer, zorg, wonen).
    • Het college informeert de raad, beantwoordt vragen en legt verantwoording af.

    Voorbeelden:

    • Besluit de raad dat er een nieuwe speeltuin komt? Dan regelt het college de uitvoering.
    • Vergunningen verlenen of crisisorganisatie opzetten: dat doet het college.

  • Een fractie is de groep raadsleden van dezelfde politieke partij. Grote partijen hebben vaak meer raadsleden dan kleine partijen. Fracties bespreken plannen en nemen besluiten in de raad.

  • Hiermee kan de raad bijsturen, uitleg vragen of beleid aanpassen.

    Amendement – voorstel om een plan aan te passen
    Een raadslid kan een onderdeel van een voorstel wijzigen.
    Voorbeeld: “Niet 10, maar 15 bomen planten.” Gaat de meerderheid akkoord? Dan wordt het voorstel gewijzigd en daarna als geheel in stemming gebracht.

    Motie – verzoek of uitspraak van de raad
    De raad kan iets uitspreken of het college verzoeken iets te doen.
    Voorbeeld: “De raad verzoekt het college om te onderzoeken of er meer bomen in de wijk kunnen komen.”

    • Reguliere motie: over een onderwerp dat op de agenda staat.
    • Motie vreemd aan de orde van de dag: over een onderwerp dat niet op de agenda staat.
      Let op: een motie is geen verplichte opdracht, maar het college moet wel serieus reageren.

    Initiatiefvoorstel – plan van een raadslid
    Een raadslid kan zelf een voorstel indienen (dus niet via het college). Het college krijgt 14 dagen om te reageren. Daarna gaat het voorstel naar de raad voor besluitvorming (in de eerstvolgende geschikte vergadering).

    Raadsvoorstel – plan (meestal) van het college
    Het college maakt vaak een raadsvoorstel over beleid, regels of geld. Dit wordt eerst in een domeinvergadering besproken en daarna in de raadsvergadering besloten.

    Interpellatie – mondeling vragen stellen bij belangrijk onderwerp
    Bij urgente of gevoelige onderwerpen kan een raadslid via interpellatie direct vragen stellen aan het college of de burgemeester.

    Schriftelijke vragen – schriftelijke informatie opvragen
    Raadsleden kunnen via de griffie schriftelijke vragen indienen. De griffie deelt de vragen en antwoorden met alle raadsleden.

    Raadsonderzoek en raadsenquête – verdiepend controleren
    De raad kan een raadsonderzoek starten naar hoe besluiten zijn genomen of geld is besteed. Gaat de raad een stap verder (bijv. getuigen onder ede horen), dan heet dit een raadsenquête. Na afloop is er een openbaar rapport met conclusies en adviezen.

  • Rekenkamer

    Een onafhankelijke rekenkamer onderzoekt of beleid doeltreffend, doelmatig en rechtmatig is. Zo ziet de raad of uw belastinggeld goed wordt besteed. De rekenkamer kiest onderwerpen, kan informatie opvragen en publiceert openbare rapporten.

    Accountant

    De accountant controleert elk jaar de jaarrekening: kloppen de cijfers en is het geld volgens de regels besteed? De accountant werkt in opdracht van de raad en helpt de raad om beter zicht te krijgen op cijfers en risico’s.

  • Presidium

    Bestaat uit alle fractievoorzitters, voorgezeten door de burgemeester.
    Het presidium overlegt over werkwijze en organisatie van de raad en kan advies geven (geen bemoeienis met taken van de agendacommissie).

    Agendacommissie (overleg van domeinvoorzitters)

    Bestaat uit de (vice)voorzitters van de domeinen; de plaatsvervangend raadsvoorzitter zit voor. De commissie maakt de (voorlopige) agenda’s, plant de vergadercyclus en kan speciale vergaderingen bepalen. De burgemeester is als adviseur aanwezig.

    Commissie Begroting & Verantwoording (adviescommissie financiën)

    Adviseert over o.a.:

    • financiële verordeningen en controleverordeningen;
    • doelmatigheids- en doeltreffendheidsonderzoeken;
    • begroting en jaarrekening;
    • rapporten van accountant en rekenkamer;
    • begroting/jaarverslag van raad en griffie;
    • werkbudget van de raad en fractieondersteuning;
    • rechtspositie (vergoedingen/regelingen) van raads- en commissieleden.

    Elke partij kan één lid afvaardigen (raadslid of burgerlid). De commissie kiest een voorzitter en plaatsvervangend voorzitter.

  • 1) Vergoeding voor raadsleden en burgerleden

    Raadsleden krijgen:

    • een vaste raadsvergoeding (hoogte landelijk begrensd en afhankelijk van inwonertal);
    • een onkostenvergoeding;
    • een presentievergoeding van 20% van de vaste raadsvergoeding, mits het raadslid deelneemt aan stemmingen in raadsvergaderingen.
      Neemt een raadslid langer dan 3 maanden (exclusief reces) niet deel aan stemmingen? Dan vervalt de presentievergoeding.

    Fractievoorzitters ontvangen daarnaast een maandelijkse toelage (bedrag afhankelijk van fractiegrootte; maximumbedrag geldt).

    Extra taken (bijv. lid vertrouwenscommissie of rekenkamercommissie): een extra maandelijkse vergoeding gedurende de periode van die werkzaamheden.

    2) Fractieondersteuning (vergoeding voor fracties) – 2025

    Fracties ontvangen jaarlijks een financiële bijdrage voor hun werk:

    • Vast bedrag: € 6.276,39
    • Variabel bedrag: € 2.991,37 per raadszetel
      Bedragen worden jaarlijks geïndexeerd (CPI). Fracties gebruiken een aparte bankrekening op naam van de fractie.

    Waarvoor niet? (voorbeelden)

    • betalingen/giften aan partijen of gelieerde instellingen zonder reële tegenprestatie;
    • leningen, beleggingen, voorschotten;
    • uitgaven die in strijd zijn met wet- en regelgeving;
    • kosten die al via andere regelingen vergoed worden (bijv. verkiezingsactiviteiten);
    • uitgaven ten bate van bedrijven/instellingen waar raadsleden direct of indirect zeggenschap hebben;
    • algemene, niet-partijpolitieke opleidingen, tenzij inhoudelijk passend bij politieke uitgangspunten.

    3) Opleidingsbudget voor raadsleden

    Niet-partijpolitieke scholing kan (na voorafgaande aanvraag) ten laste van de gemeente.

    • aanvraag bij de griffier met inhoud + kosten;
    • maximaal € 1.000 per kalenderjaar;
    • bij opting-in vallen vergoedingen onder de Werkkostenregeling (WKR) en zijn ze netto.